احمد دهقان

در سال 1345 در کرج به دنیا آمد. ابتدا با ورود به دانشگاه در رشته مهندسی برق تحصیل کرد. سپس در رشته علوم اجتماعی ادامه تحصیل داد ، در نهایت با مدرک فوق لیسانس در رشته مردم شناسی فارغ التحصیل شد. او سال‌ها به عنوان كارشناس ادبي در دفتر ادبيات و هنر مقاومت و مركز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري به فعالیت پرداخت. مقالاتی نیز در زمینه رشته تحصیلی خود و همچنین مباحث نظری خاطره نگاری، به ویژه خاطره نویسی در جنگ ایران و عراق، نوشته ‌است.
اولين رمانش با عنوان «سفر به گراي 270 درجه» در سال 1375 منتشر شد. دو سال بعد همين رمان ابتدا به عنوان يكي از آثار برگزيده 20 سال داستان ‌نويسي و مدتي بعد به‌ عنوان برگزيده 20 سال ادبيات پايداري معرفي شد.
«پال اسپراكمن» نايب رئيس مركز مطالعات دانشگاهي خاورميانه در دانشگاه راتجرز نيوجرسي آمريكا اين رمان را به زبان انگليسي ترجمه كرد. دانشگاه جرج واشنگتن دي سي، دانشگاه هاروارد(كتابخانه دانشكده هاروارد) MA ، كتابخانه كنگره واشنگتن دي سي، كتابخانه UCLA لس آنجلس ، دانشگاه بركلي كاليفرنيا ، دانشگاه ماريلند (دانشكده پارك كالج) و دانشگاه ورمونت (كتابخانه بيلي هوو برلينگتن) از جمله مراكزي هستند كه اين كتاب را در دسترس علاقمندان قرار داده‌اند.
دهقان که از 15 سالگی در جبهه ها حضور داشت، داستان‌های متعددی در زمینه جنگ ایران و عراق نوشته است. او داستان های خیالی خلق نمی کند و حقیقت محض را که به چشم خود دیده و با بند بند وجودش احساس کرده ، برای ما به تصویر می کشد، از رهگذر تجربه‌ی جنگ به خلق داستان‌هایی در این زمینه دست می‌زند و همواره سعی در خلق آدم‌های واقعی و ضدکلیشه ای دارد. هنر داستان نویسی اش در این است که ما لحن انتقادی نسبت به ماهیت جنگ و افتخار و شجاعت را نه از زبان نویسنده‌ که خود تجربه جنگیدن دارد ،بلکه از دید کارکتر داستان می‌خوانیم و دچار ملال و کسالت نمی‌شویم.
داستان «من قاتل پسرتان هستم»
داستان مربوط به رزمنده‌ای است که مجبور می‌شود در یک موقعیت خاص و دشوار، همرزم مجروح خود را به شهادت برساند. سال‌ها پس از این ماجرا واقعیت را برای خانواده همرزمش بازگو می‌کند. نویسنده درمورد انتشار کتابش گفت: « پس از انتشار داستان «من قاتل پسرتان هستم»، وقتی مازیار میری تصمیم گرفت بر اساس این داستان،‌ فیلمی به نام «پاداش سکوت» بسازد، عده‌ای داد و بیداد به راه انداختند و حتی به وزیر وقت ارشاد نامه نوشتند و تهدید کردند که در صورت ساخته شدن این فیلم، کفن ‌پوش به خیابان آمده و جلوی ساختمان وزارت ارشاد تحصن خواهند کرد».
دهقان ادامه داد: «علت چنین واکنش‌هایی به خاطر این است که برخی این داستان‌ها را غیرواقعی قلمداد می‌کنند و آن را مغایر با ارزش‌ها و حقایق جنگ تحمیلی و تاریخ می‌دانند. البته بعضی از آن افراد که مرا به ضدیت با ارزش‌های دفاع مقدس متهم می‌کردند، وقتی در سالن سینما فلسطین از زبان سردار مرتضی قربانی شنیدند که در جنگ ما چنین واقعه‌ای رخ داده، از مواضع خود دست برداشتند».
تحصيلات و مدارك علمي:
- لیسانس رشته مهندسي برق و رشته علوم ارتباطات
- فوق ليسانس رشته مردم شناسي
مسئوليت و مقام ها:
كارشناس ادبي در دفتر ادبيات و هنر مقاومت و مركز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري
افتخارات:
- جایزه جشنواره بیست سال ادبیات داستانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای نوشتن رمان سفر به گرای ۲۷۰ درجه
- رمان سفر به گرای ۲۷۰ درجه: يكي از آثار برگزيده 20 سال داستان ‌نويسي
- جایزه بیست سال ادبیات پایداری برای رمان سفر به گرای ۲۷۰ درجه
- برگزیده جایزه کتاب سال شهید غنی پور در بخش کتاب نوجوان در سال ۸۹برای کتاب دشتبان
آثار :
- مأموریت تمام
- لحظه‌های اضطراب
- روزهای آخر
- ستاره‌های شلمچه
- سفر به گرای ۲۷۰ درجه
- گردان چهار نفره
- هجوم
- من قاتل پسرتان هستم ( انگار این داستان را نه «احمد دهقان» به عنوان نویسنده، بلکه «فرامز بنکدار» -نویسندة نامه‌ای که تبدیل به یک داستان کوتاه شده است- نوشته است. انگار ما به واقع اعترافات «بنکدار» را می‌خوانیم و شرح ماوقع را از زبان او می‌شنویم و در نامه‌ای که به دست او نوشته شده است می‌خوانیم. احمد دهقان در این داستان توانسته است به روایت‌های بعضا خشک و بیشتر کلیشه‌ای که از جنگ و نبرد می‌شود پشت ‌پا بزند و داستانی بنویسد که به نظر بیش از آنکه بیان کنندة عقاید احمد دهقان باشد بیان کنندة دیدگاه «بنکدار» و آن عده‌ای است که دیدگاه انتقادی نسبت به جنگ دارند ).
- دشتبان ( دشتبان را شاید بتوان از بهترین رمان‌هایی دانست که در حوزه ادبیات دفاع مقدس نگارش شده است. اثری که جز آثار دسته نوجوان قرار می‌گیرد و با این حال داستانی برای بزرگ‌ترها هم هست. روایت داستانی که جنگ را برای نوجوان هم به ارمغان می‌آورد. داستان دشتبان داستان زندگی است در زیر توپ‌های دشمن. داستان جنگ با طبیعت و آوارگی که از جنگ‌ آدم‌ها متاثر شده است!)
- پرسه در خاک غریبه
- بچه های کارون (این داستان از زبان یکی از نوجوانان داستان با نام «ناصر» روایت می‌شود. روایت داستان نیم‌نگاهی به طنز دارد و پایان داستان با آزادی خرمشهر همزمان شده است.)
نقل قول و خاطرات:
احمد دهقان، اثر سفر به گرای ۲۷۰ درجه را این گونه توصیف می کند :
جنگ های زیادی در دنیا اتفاق افتاده و هر نویسنده ای علاقه دارد در مورد آنها بنویسد. چرا که تمام فضای ذهنی اش را می تواند در یک داستان جنگ پیاده کند. بنا به تجربه ای که در جنگ داشتم و آثاری که در ادبیاتمان خوانده بودم، تصمیم گرفتم به نوشتن داستانی واقعی در مورد جنگ. یعنی آنچه که اتفاق افتاده است با یک نگاه انسانی به دور از حاشیه، شعار دادن و اغراق.
نوشتن این رمان حدود یک سال و نیم زمان برد و هنگامی که به پایان رسید احساس کردم توانستم یک روزنه ی کوچکی از جنگ را به تصویر بکشم. به نظر من هر اثری که در مورد جنگ به چاپ می رسد، یک روزنه است و این روزنه ها می توانند در نهایت، قسمتی از جنگ را نشان دهند. اصلا جامعه شناسی ادبیات، بعد از سال ها روی این آثار تحقیق می کند تا جامعه آن لحظه ایران و افکار آدم هایی که در آن جنگ بودند را پیدا کند.
در این کتاب همه آرزویم این بود که بتوانم واقعیت جنگ را نشان بدهم و خواننده صحنه های تصنعی حس نکند، بتواند با قهرمان داستان همراه شده و با او زندگی کند. ادبیات کارش این نیست که فریاد بزند. بلکه باید دیگران را به فکر وادارد. فکر می کنم نوشتن درباره جنگ، افتخاری باشد که نصیب ما شده است تا از این طریق بتوانیم صدایمان را به همه جای دنیا برسانیم».
محمدجواد جزيني: احمد دهقان نويسنده مهمي در عرصه ادبيات جنگ است و اين اهميت به خاطر جايزه‌هايي كه او گرفته به دست نيامده است. اهميت نوشته‌هاي دهقان به نوع كار و كيفيت كارش برمي‌گردد.